Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị xác định rõ: “Phát triển văn hóa vì sự hoàn thiện nhân cách con người xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên mới và xây dựng con người để phát triển văn hóa”. Con người vừa là trung tâm, vừa là chủ thể sáng tạo và thụ hưởng văn hóa; văn hóa tạo nền tảng hình thành nhân cách, đạo đức, trí tuệ, năng lực sáng tạo và trách nhiệm xã hội.
Sau sáp nhập, tỉnh Vĩnh Long mới được hình thành với quy mô dân số, diện tích lớn và không gian văn hóa đa dạng. Đây là sự hòa quyện hài hòa giữa văn hóa sông nước miệt vườn Nam Bộ, truyền thống cách mạng Đồng Khởi và bản sắc văn hóa đặc sắc của đồng bào Khmer, Hoa. Toàn tỉnh hiện có 168 di tích lịch sử – văn hóa được xếp hạng và 19 di sản văn hóa phi vật thể, trong đó đờn ca tài tử Nam Bộ được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Con người Vĩnh Long giàu nghĩa tình, đoàn kết, năng động, sáng tạo, kiên cường, là nền tảng quan trọng để phát triển văn hóa trong kỷ nguyên mới.
Thực tiễn cho thấy, hội nhập quốc tế thời gian qua đã tạo điều kiện để Việt Nam nói chung và Vĩnh Long nói riêng tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại, đồng thời quảng bá hình ảnh đất nước, con người và các giá trị văn hóa đặc trưng ra thế giới. Các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, bảo tồn di sản, xây dựng gia đình văn hóa, giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ trên địa bàn tỉnh được chú trọng. Nhiều di tích lịch sử – văn hóa được đầu tư tôn tạo; thiết chế văn hóa cơ sở từng bước được hoàn thiện.
Đặc biệt, tỉnh đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong bảo tồn và phát huy di sản văn hóa gắn với phát triển du lịch bền vững. Nhiều khu lưu niệm, di tích lớn và chùa Khmer tiêu biểu được số hóa 3D/VR, góp phần lan tỏa giá trị lịch sử, văn hóa đến đông đảo công chúng. Công tác quản lý, tổ chức lễ hội được thực hiện chặt chẽ, bảo đảm trang trọng, tiết kiệm, đúng quy định; nhiều lễ hội truyền thống của đồng bào Khmer, Hoa được duy trì và mở rộng, qua đó củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần của Nhân dân.
Tuy nhiên, trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, vẫn còn những vấn đề đặt ra như nguy cơ mai một bản sắc, biểu hiện xuống cấp về đạo đức, lối sống; môi trường văn hóa có mặt chưa thật sự lành mạnh; việc đầu tư cho văn hóa và hiệu quả hoạt động của một số thiết chế văn hóa chưa đáp ứng yêu cầu. Điều này đòi hỏi phải có những giải pháp đồng bộ, căn cơ và quyết liệt hơn.
Thời gian tới, để xây dựng và phát triển văn hóa, con người Vĩnh Long đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên mới, cần tập trung thực hiện tốt một số nhiệm vụ trọng tâm:
Một là, tiếp tục nâng cao nhận thức và tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng, hiệu lực quản lý của chính quyền đối với lĩnh vực văn hóa. Xác định văn hóa là nền tảng tinh thần, vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển; gắn xây dựng văn hóa với xây dựng con người Vĩnh Long phát triển toàn diện.
Hai là, chú trọng xây dựng, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa, nhất là ở cơ sở, đáp ứng yêu cầu trong điều kiện hội nhập quốc tế và chuyển đổi số; xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh từ gia đình, nhà trường đến xã hội.
Ba là, đẩy mạnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo theo hướng phát triển con người toàn diện, sáng tạo, có bản lĩnh, kỹ năng và năng lực hội nhập; tăng cường ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong dạy và học.
Bốn là, bảo tồn, tôn tạo và phát huy hiệu quả các giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể, nhất là di sản sông nước, lễ hội truyền thống, làng nghề; gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch bền vững và kinh tế di sản.
Năm là, hoàn thiện thể chế, chính sách phát triển văn hóa và con người; đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, xây dựng môi trường văn hóa trong sạch, lành mạnh.
Văn hóa là sức mạnh mềm của quốc gia, là sợi dây gắn kết cộng đồng và là động lực cho phát triển bền vững. Khi văn hóa thật sự được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị, xã hội, được đầu tư đúng mức và phát huy hiệu quả, Vĩnh Long sẽ có thêm nguồn lực quan trọng để phát triển nhanh, bền vững, góp phần cùng cả nước xây dựng một Việt Nam giàu bản sắc, hiện đại và hội nhập hiệu quả.
Minh Chánh