Tỉnh Vĩnh Long mới chính thức đi vào vận hành là sự kiện chính trị có ý nghĩa đặc biệt, thể hiện quyết tâm lớn trong đổi mới tư duy quản trị và khát vọng vươn lên. Trong đó, kinh tế- xã hội kỳ vọng phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.
Tỉnh Vĩnh Long mới sau hợp nhất có diện tích tự nhiên là 6.296,2km2 (đạt 125,92% so với tiêu chuẩn), quy mô dân số là 4.194.633 người (đạt 299,62% so với tiêu chuẩn) và 124 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc (gồm 105 xã và 19 phường).
Tỉnh Vĩnh Long có đặc điểm “ba mặt giáp sông, một mặt giáp biển”, phía Bắc và phía Đông giáp tỉnh Đồng Tháp và phía Tây giáp TP Cần Thơ, phía Nam và Đông Nam giáp biển Đông. Sự hiện diện của sông Tiền, sông Hậu cùng hệ thống nhánh sông phụ như Cổ Chiên, Ba Lai, Hàm Luông, Măng Thít… cho thấy tầm quan trọng đặc biệt của tỉnh trong việc liên kết giao thông đường thủy và tương tác kinh tế trong vùng.
Vĩnh Long có vị trí rất đặc biệt
Vĩnh Long nằm ở vị trí rất đặc biệt, có hệ thống giao thông đường bộ, đường thủy phát triển đồng bộ, hiện đại.
Tỉnh Vĩnh Long nằm ở trung tâm vùng ĐBSCL, giữa sông Tiền và sông Hậu, có hệ thống giao thông đường bộ, đường thủy đáp ứng tốt nhu cầu phát triển. Kết nối với các tỉnh trong khu vực ĐBSCL và các vùng kinh tế trọng điểm phía Nam bằng các tuyến giao thông huyết mạch quan trọng kết nối thông suốt, tạo điều kiện thuận lợi để giao lưu, phát triển du lịch, thương mại, hợp tác đầu tư trong và ngoài nước.
Vĩnh Long có lịch sử hình thành và phát triển lâu đời, gắn liền với nhiều sự kiện lịch sử quan trọng của đất nước, đặc biệt là Phong trào Đồng khởi (Bến Tre).
Được mệnh danh là "xứ dừa" với sản lượng dừa lớn và các sản phẩm làm từ dừa phong phú. có tiềm năng phát triển du lịch sinh thái, nông nghiệp, đặc biệt là cây dừa và các sản phẩm từ dừa.
Vĩnh Long có tiềm năng phát triển giao thông thủy và logistics có lợi thế là khả năng kết nối với các tỉnh, thành trong khu vực Đồng bằng sông Cửu Long và các vùng kinh tế trọng điểm phía Nam bằng hệ thống sông ngòi chằng chịt bao phủ khắp 3 tỉnh là một lợi thế cao về giao thông thủy, có tiềm năng khai thác vận chuyển hàng hóa rẻ và khối lượng lớn. Các tuyến giao thông đường bộ như quốc lộ 1A, QL60, QL53, quốc lộ 57, quốc lộ 80, cầu Mỹ Thuận...và các dự án cầu Đại Ngãi, cầu vào khu kinh tế Định An sẽ tăng khả năng kết nối liên vùng. Vĩnh Long hoàn toàn đủ điều kiện trở thành trung tâm logistics của khu vực
Đặc biệt là các tuyến cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận, Mỹ Thuận - Cần Thơ được kết nối thông suốt, cùng với hệ thống giao thông đường tỉnh, đường huyện được tập trung đầu tư, nâng cấp góp phần quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Tạo điều kiện thuận lợi để giao lưu, phát triển du lịch, thương mại, hợp tác đầu tư trong và ngoài nước.
Đáng lưu ý, tỉnh Vĩnh Long có đường bờ biển dài hơn 130km, bao gồm các cửa sông quan trọng như: Định An, Cung Hầu, Ba Lai. Điều này mở ra khả năng lớn trong phát triển kinh tế biển, logistics, cảng biển, điện gió và đồng thời tái định vị chiến lược toàn vùng ven biển ĐBSCL. Tổng thể, với không gian địa lý rộng, vị trí trung tâm và sự đa dạng sinh thái- dân cư- nguồn lực, tỉnh Vĩnh Long sẽ có nhiều cơ hội để vươn lên trở thành trung tâm mới của ĐBSCL trong giai đoạn phát triển bền vững và hội nhập sau này.
Tỉnh Vĩnh Long có 11 nhóm tiềm năng, lợi thế. Trong đó, có 5 nhóm rất tiềm năng gồm: kinh tế biển; logistics và giao thông thủy; tài nguyên nước và thủy lợi; nông nghiệp, chế biến và xuất khẩu; công nghiệp và năng lượng sạch. Có 6 nhóm tiềm năng là du lịch sinh thái, văn hóa; nguồn nhân lực, giáo dục; chuyển đổi số, thương mại điện tử; giống cây trồng, vật nuôi; trung tâm sản xuất, sửa chữa và bảo trì turbine gió và điện mặt trời.
Về kinh tế biển, Vĩnh Long sở hữu đường bờ biển dài hơn 130km, tiếp giáp Biển Đông qua các huyện ven biển Thạnh Phú và Duyên Hải. Khu vực này quy tụ các cửa sông lớn như Ba Lai, Hàm Luông, Cổ Chiên, Định An- những cửa sông này là tiềm năng chiến lược cho phát triển cảng biển, logistics ven biển và nuôi trồng thủy sản quy mô lớn. Các khu đất ven biển, vùng đầm mặn và bãi bồi rất phù hợp cho điện gió ngoài khơi và tiềm năng phát triển điện mặt trời trong các trang trại
Năng lượng tái tạo và điện mặt trời và turbine điện gió, khu vực biển của Vĩnh Long nằm trong khu vực có bức xạ mặt trời cao nhất khu vực (4,8-5,1 kWh/m2/ngày) và tiềm năng gió ngoài khơi lớn. Vĩnh Long sẽ có điều kiện phát triển điện mặt trời áp mái (nhà dân, nhà xưởng, trang trại), điện mặt trời kết hợp nông nghiệp và điện gió ven biển. Ngoài ra, tỉnh có thể quy hoạch cụm công nghiệp phụ trợ phục vụ sản xuất, lắp ráp, bảo trì turbine điện gió và hệ thống lưu trữ năng lượng
Địa danh Vĩnh Long được giữ lại do có lịch sử lâu đời, là tên của 1 trong 6 tỉnh đầu tiên được thành lập ở vùng Nam Bộ. TP Vĩnh Long cũng có lịch sử hình thành, vị trí địa lý, điều kiện kết nối hạ tầng giao thông phù hợp để trở thành trung tâm hành chính, chính trị sau sắp xếp.
Việc sáp nhập 3 tỉnh Trà Vinh, Bến Tre, Vĩnh Long được đánh giá giúp tập trung nguồn lực, phát huy tiềm năng, lợi thế sẵn có của các địa phương để mở rộng không gian phát triển.
Nhất là phát triển kinh tế biển, nông nghiệp tuần hoàn, các dự án về năng lượng. Tạo thuận lợi để thu hút các dự án đầu tư hạ tầng giao thông, hạ tầng đô thị, hạ tầng thương mại, dịch vụ, tạo kết nối và giao lưu phát triển kinh tế - xã hội giữa các địa phương theo mô hình kinh tế lớn.
Sau sắp xếp, tỉnh Vĩnh Long hợp nhất sẽ có bờ biển dài 130km, tuyến đường ven biển đang được đầu tư kết nối khu vực. Cửa biển Định An là điểm ra biển của sông Hậu, một nhánh quan trọng của sông Mekong… tạo điều kiện lý tưởng để phát triển kinh tế biển, vận chuyển hàng hóa, dịch vụ ven biển.
Đồng thời còn góp phần rút ngắn khoảng cách phát triển giữa khu vực nông thôn và thành thị trên địa bàn tỉnh. Hệ thống giao thông kết nối, hạ tầng nông thôn sẽ được bổ sung đầu tư xây dựng, thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội của đơn vị hành chính mới…
Theo đề án sắp xếp đơn vị hành chính, 3 tỉnh Bến Tre, Vĩnh Long, Trà Vinh sẽ hợp nhất thành tỉnh mới lấy tên Vĩnh Long; trung tâm hành chính - chính trị đặt tại TP Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long hiện nay. Trong ảnh là toà nhà hành chính tỉnh Vĩnh Long hiện đại nằm trên đường Võ Văn Kiệt.
Gần đó là Trung tâm Hội nghị tỉnh Vĩnh Long, nơi diễn ra nhiều hoạt động hội thảo, văn hoá du lịch của tỉnh.
Nằm trên trục đường Võ Văn Kiệt, cầu Cái Cam 2 rực rỡ giúp không gian kiến trúc cảnh quan của khu hành chính tỉnh Vĩnh Long khang trang hơn. Cầu dài 482m, rộng 34m tại nhịp chính, được khánh thành vào tháng 11/2022 nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt.
Một góc khu hành chính tỉnh Vĩnh Long nổi bật với "Con đường nghệ thuật gốm đỏ Vĩnh Long" nằm trên đường nối giữa đường Phạm Hùng với đường Võ Văn Kiệt, trưng bày gần 2.500 sản phẩm gốm của 16 doanh nghiệp sản xuất gạch gốm trên địa bàn tỉnh.
Được mệnh danh là một trong những "vựa trái cây" lớn của miền Tây Nam Bộ, Vĩnh Long đẩy mạnh các hoạt động du lịch sinh thái và trải nghiệm miền sông nước.
Theo thống kê, năm 2024, tỉnh đón hơn 1,9 triệu lượt khách du lịch với tổng doanh thu đạt gần 1.000 tỷ đồng. Tăng trưởng bình quân giai đoạn 2022-2024 về lượt khách đạt 38%/năm, doanh thu từ du lịch tăng trưởng hơn 40%.
Nằm giữa hai nhánh sông Tiền và sông Hậu, Vĩnh Long sở hữu hệ thống sông ngòi chằng chịt. Trong ảnh là sông Cầu Lộ, uốn lượn quanh nội đô nối ra sông Cổ Chiên.
Quảng trường Vĩnh Long nằm ngay trung tâm thành phố là không gian công cộng rộng lớn và hiện đại, góp phần tạo nên diện mạo mới mẻ, năng động cho đô thị vùng sông nước này.
Cách đó không xa là Bảo tàng tỉnh Vĩnh Long được xây dựng trên nền Dinh tỉnh trưởng cũ, mang đậm dấu ấn kiến trúc Pháp. Với diện tích hơn 12.000 m², bảo tàng hiện lưu giữ và trưng bày gần 30.000 hiện vật về lịch sử, văn hóa và con người miền Tây Nam Bộ.
Từ bảo tàng chạy dọc về phía bến tàu khách Vĩnh Long là khu chợ sầm uất ngay bên dòng sông. Tại đây có thể cảm nhận rõ nhịp sống sôi động và đặc trưng của người dân địa phương. Mỗi sáng, tàu thuyền lại mang hải sản tươi sống về đây buôn bán.
Trục đường chính như Nguyễn Huệ, Phan Đình Phùng, Phan Bội Châu… là những đại lộ sầm uất, kết nối các khu vực trung tâm với các vùng ngoại ô và các huyện lân cận. Trong ảnh là Đài truyền hình Vĩnh Long cùng tòa trung tâm thương mại hiện đại ghi dấu ấn đô thị.
Các khu dân cư xen kẽ các mảng xanh, công viên nhỏ tạo nên không gian sống trong lành, thân thiện với môi trường. Với quy hoạch hướng đến phát triển bền vững và giữ gìn cảnh quan thiên nhiên sông nước, nội đô Vĩnh Long vừa hiện đại vừa giữ được nét duyên dáng, mộc mạc, làm nên sức hấp dẫn riêng biệt cho thành phố ven sông.
Các cơ quan hành chính nằm trong khu vực nội đô TP Vĩnh Long, tập trung dọc các tuyến đường chính như Nguyễn Huệ, Phan Đình Phùng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc giao dịch và phục vụ người dân.
Nhà thi đấu đa năng và sân vận động Vĩnh Long góp phần thúc đẩy phát triển du lịch và nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho người dân địa phương.
Nhà thờ Chính Tòa Vĩnh Long được xây dựng từ cuối thế kỷ XIX mang đậm kiến trúc Pháp cổ kính và không gian nội thất trang nghiêm. Bên cạnh đó là Trung tâm Mục vụ Giáo phận Vĩnh Long.
TP Vĩnh Long không chỉ là trung tâm kinh tế – hành chính của tỉnh mà còn ghi dấu ấn sâu đậm với nhiều công trình kiến trúc văn hóa, lịch sử đặc sắc. Trong ảnh là Thất Phủ miếu (Chùa Ông) tại phường 5, 1 trong những công trình kiến trúc nổi bật của người Hoa trên mảnh đất Vĩnh Long, được công nhận là di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia loại hình kiến trúc nghệ thuật năm 1994.
Chùa Tiên Châu trên cù lao An Bình được công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia từ năm 1994. Những công trình này không chỉ là biểu tượng tâm linh, lịch sử mà còn là điểm đến thu hút du khách trong và ngoài nước, góp phần làm phong phú thêm trải nghiệm khám phá miền sông nước
