Trong không gian của đồng bằng châu thổ sông Cửu Long, nằm giữa hai dòng sông Hậu và sông Tiền, Vĩnh Long một địa danh có lịch sử hình thành gần 300 năm, nơi mà vào năm Nhâm Tý (1732) chúa Nguyễn Phúc Trú quyết định thành lập đơn vị hành chính đầu tiên là dinh Long Hồ và liên tiếp sau ba lần đổi tên dinh Hoằng Trấn (1779), Vĩnh Trấn dinh (1780), trấn Vĩnh Thanh (1806), năm Nhâm Thìn (1832) vua Minh Mạng đổi thành tên tỉnh Vĩnh Long.
Song hành với lịch sử hình thành của vùng đất mới này là dấu ấn của các cộng đồng người Kinh (Việt), Hoa và Khmer đến định cư và cùng nhau khai phá trong điều kiện thiên nhiên khắc nghiệt và muôn loài thú dữ. Tuy nhiên, những khó khăn, thách thức của vùng đất này không khuất phục được ý chí và sự quyết tâm của bao thế hệ cư dân, để rồi những giọt mồ hôi xen lẫn nước mắt đã kiến tạo nên những thành tựu vật chất và tinh thần trường tồn đến hôm nay.
Vùng đất và con người Vĩnh Long, niềm tự hào của bao thế hệ đã góp phần viết lên những trang sử vàng của dân tộc Việt Nam; nhằm giúp cho bạn đọc tìm hiểu kỹ hơn, Thư viện tỉnh Vĩnh Long trân trọng giới thiệu quyển sách “Vĩnh Long vùng đất và con người” của tác giả Nguyễn Chiến Thắng (Sao Vàng) biên soạn, được Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân ấn hành gồm sáu phần và 360 trang.
Tìm hiểu vùng đất là chủ đề phần một sẽ giới thiệu đến bạn đọc các đặc điểm của tỉnh Vĩnh Long và 8 đơn vị hành chính trực thuộc như: địa lý, tự nhiên, khí hậu, dân số, dân cư, cùng thời gian thành lập thành phố Vĩnh Long theo Nghị định số 16/NĐCP ngày 10/4/2009 của Chính phủ, thị xã Bình Minh thành lập theo Nghị định số 89/NĐCP ngày 28/12/2012 của Chính Phủ, huyện Bình Tân thành lập theo Nghị định số 125/2007/NĐCP ngày 31/7/2007 của Chính phủ, huyện Mang Thít thành lập theo Quyết định số 50/CTHĐBT ngày 13/02/1992 của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, huyện Long Hồ thành lập theo Quyết định số 50/CTHĐBT ngày 13/02/1992 của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, huyện Tam Bình thành lập theo theo nghị định ban hành ngày 07/11/1917 trên cơ sở sáp nhập ba tổng Bình Chánh, Bình Thới và Bình Phú, huyện Trà Ôn thành lập năm 1921, huyện Vũng Liêm thành lập theo nghị định ngày 25/01/1908.
Ngoài ra, những con sông lớn đổ ra sông Cổ Chiên và sông Hậu cũng được giới thiệu đến độc giả, cùng với lịch sử hình thành và phát triển của những con kênh lớn và di tích từ thời khẩn hoang còn lưu lại ở Vĩnh Long.
Những sự kiện lịch sử là chủ đề phần hai sẽ giới thiệu đến bạn đọc về lịch sử hình thành, những lần thay đổi tên gọi và ý nghĩa địa danh tỉnh Vĩnh Long; hoạt động kinh tế, xã hội dưới thời vua Gia Long, Minh Mạng, Thiệu Trị và Tự Đức; các phong trào của nghĩa quân chống Pháp gắn với các sự kiện tiêu biểu; hoạt động của phong trào Duy Tân, Đông Du và Thiên Địa Hội; các phong trào hoạt động cách mạng gắn với mốc thời gian điển hình như: cao trào vận động 1936 – 1939, khởi nghĩa Nam Kỳ năm 1940, Cách mạng Tháng 8 năm 1945, toàn quốc kháng chiến năm 1946, Mậu Thân năm 1968, Chiến dịch mùa khô năm 1974, Chiến dịch Hồ Chí Minh ngày 30/4/1975.
Những trận đánh tiêu biểu là chủ đề phần ba sẽ giới thiệu những chiến công thể hiện tinh thần “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh” của dân và quân Vĩnh Long như: trận Cầu Vông, khởi nghĩa Nam Kỳ ở Vũng Liêm và Tam Bình, đánh Pháp tái chiếm trên quốc lộ 53 và quốc lộ 1A, trận đánh Cầu Kè, đánh tàu địch tại phà Mỹ Thuận, chiến thắng Cái Sơn và phong trào Đồng Khởi, tiêu diệt địch ở nội ô của anh hùng Lưu Văn Liệt, Xuân Mậu Thân 1968,…
Chủ đề phần bốn sẽ giới thiệu những di tích văn hóa tiêu biểu như: đình Long Thanh, Thất Phủ Miếu, chùa Phước Hậu, Lăng ông Thống chế Điều bát Nguyễn Văn Tồn, Thánh tịnh Ngọc Sơn Quang, Công Thần Miếu, Khu lưu niệm Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Phạm Hùng, Khu lưu niệm Thủ tướng Võ Văn Kiệt, Khu lưu niệm Giáo sư Viện sĩ Trần Đại Nghĩa; ngoài ra, trên địa bàn còn rất nhiều các di tích khác và các bia căm thù địch thảm sát đồng bào ta. Thông qua các di sản lịch sử và văn hóa, bạn đọc sẽ hiểu rõ hơn về đặc điểm truyền thống và tính cách của cộng đồng các cư dân Vĩnh Long qua các thời kỳ.
Những nhân vật tiêu biểu là chủ đề phần năm sẽ giới thiệu đến bạn đọc những người đã có công khai phá, xây dựng, bảo vệ và phát triển quê hương Vĩnh Long trong các giai đoạn khác nhau; xuất phát từ người sáng lập dinh Long Hồ, vị quan lưu thủ đầu tiên dinh Long Hồ, Tiến sĩ đầu tiên của Nam Kỳ, cùng những nhân vật góp công trong các giai đoạn kháng chiến chống Pháp và Mỹ, những trí thức yêu nước và nghệ sĩ nổi tiếng qua các thời đại.
Những vấn đề giải quyết sau giải phóng là chủ đề phần sáu, đề cập đến Ủy ban Quân quản tỉnh Vĩnh Long gồm những ai; địa lý hành chính như thế nào; những người hưởng chính sách thương binh, liệt sĩ và có công với cách mạng gồm những ai; các hình thức được khen thưởng của tỉnh Vĩnh Long; các cá nhân, đơn vị và địa phương được tuyên dương anh hùng; số lượng mẹ Việt Nam Anh hùng.
Quyển sách “Vĩnh Long vùng đất và con người” là công trình nghiên cứu biên soạn rất tâm huyết của tác giả nhằm giới thiệu đến bạn đọc những đặc điểm tiêu biểu của đất và người Vĩnh Long qua các thời kỳ.
Khi tìm hiểu quyển sách, bạn đọc sẽ càng trân trọng và tự hào hơn vì mình được sinh ra và lớn lên trên quê hương có truyền thống và giàu bản sắc dân tộc. Đồng thời, đây là nguồn sử liệu rất hữu ích cho hoạt nghiên cứu và giáo dục.
Sách hiện đang lưu trữ tại Thư viện tỉnh Vĩnh Long. Rất hân hạnh phục vụ quý độc giả !