Năm 2025 - năm thực hiện sắp xếp chính quyền địa phương hai cấp, thành lập tỉnh Vĩnh Long trên cơ sở sáp nhập ba tỉnh Vĩnh Long, Trà Vinh và Bến Tre - việc thực hiện dân chủ ở cơ sở càng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, vừa tạo sự ổn định trong quá trình chuyển tiếp, vừa khơi dậy tinh thần trách nhiệm, sự đồng lòng của cán bộ, đảng viên và các tầng lớp Nhân dân.
Chủ động lãnh đạo, chỉ đạo, cụ thể hóa phương châm “6 biết”
Quán triệt Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở và các nghị định hướng dẫn thi hành, cấp ủy, chính quyền các cấp trong tỉnh đã đưa nội dung thực hiện dân chủ vào nghị quyết, chương trình công tác hằng năm; xác định rõ trách nhiệm người đứng đầu trong tổ chức thực hiện. Phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” được cụ thể hóa trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội.
Hội đồng nhân dân các cấp ban hành nhiều nghị quyết chuyên đề gắn với bảo đảm thực hiện dân chủ; tăng cường giám sát những vấn đề cử tri quan tâm. Ủy ban nhân dân tỉnh tập trung cải cách hành chính, công khai, minh bạch quy trình giải quyết thủ tục; nâng cấp hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính, thực hiện “một cửa số” thống nhất trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Toàn tỉnh đã công bố gần 2.100 thủ tục hành chính, phê duyệt gần 2.400 quy trình nội bộ, góp phần chuẩn hóa, đồng bộ quy trình xử lý công việc theo mô hình chính quyền hai cấp.
Công tác tiếp công dân, đối thoại trực tiếp được duy trì nghiêm túc. Trong năm 2025, các cơ quan trong tỉnh đã tiếp gần 9.000 lượt với hơn 9.610 người, liên quan hơn 8.460 vụ việc; tiếp nhận hơn 5.330 đơn khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh, trong đó phần lớn thuộc thẩm quyền đã được giải quyết đạt tỷ lệ cao. Kết quả này thể hiện rõ tinh thần trách nhiệm, cầu thị, lắng nghe và xử lý kịp thời những vấn đề phát sinh từ cơ sở, không để hình thành “điểm nóng”.
Phát huy vai trò nòng cốt của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể
Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị – xã hội tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm đoàn kết, đại diện bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân. Trong năm, toàn hệ thống đã tổ chức hơn 18.400 cuộc tuyên truyền với trên 1,6 triệu lượt người tham dự; tăng cường ứng dụng nền tảng số, fanpage, nhóm Zalo để lan tỏa thông tin chính thống.
Hoạt động giám sát, phản biện xã hội từng bước đi vào nền nếp. Mặt trận Tổ quốc các cấp đã tổ chức giám sát hơn 120 nội dung; sau sáp nhập tỉnh, tổ chức 10 cuộc phản biện xã hội đối với các dự thảo văn bản quan trọng liên quan đến phát triển kinh tế - xã hội. Hơn 120 dự thảo văn bản được tham gia góp ý với tinh thần trách nhiệm, có luận cứ, luận chứng rõ ràng; nhiều ý kiến được cơ quan soạn thảo tiếp thu, điều chỉnh kịp thời.
Đáng chú ý, 100% ấp, khu phố trên địa bàn tỉnh đã xây dựng và thực hiện quy ước phù hợp theo quy định mới; phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc” được duy trì hiệu quả. Các mô hình tự quản, tổ hòa giải, ban thanh tra nhân dân, ban giám sát đầu tư của cộng đồng tiếp tục được củng cố, dù vẫn còn những hạn chế cần khắc phục về năng lực, phương pháp hoạt động.
Dân chủ gắn với chuyển đổi số và cải cách hành chính
Trong bối cảnh sắp xếp tổ chức bộ máy, tỉnh đã chú trọng gắn thực hiện dân chủ ở cơ sở với đẩy mạnh chuyển đổi số, cải cách hành chính. Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính được nâng cấp đồng bộ; hỗ trợ trực tuyến cho cấp xã thông qua các nhóm công tác trên nền tảng số, kịp thời tháo gỡ vướng mắc phát sinh.
Việc thực hiện dân chủ trong cơ quan, đơn vị được thể hiện qua tổ chức hội nghị cán bộ, công chức, viên chức đạt 100%; công khai chế độ, chính sách; phát huy quyền tham gia của cán bộ, công chức trong xây dựng quy chế làm việc, quy chế chi tiêu nội bộ. Ở khu vực doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp có tổ chức công đoàn, việc ký kết thỏa ước lao động tập thể, tổ chức đối thoại định kỳ từng bước được thực hiện nền nếp hơn, góp phần xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định, tiến bộ.
Quá trình trước, trong và sau sáp nhập tỉnh đặt ra nhiều thách thức về tâm tư cán bộ, dư luận xã hội. Tuy nhiên, nhờ làm tốt công tác tuyên truyền, nắm bắt tình hình tư tưởng, tổ chức đối thoại kịp thời, đa số cán bộ, đảng viên và Nhân dân đồng thuận cao với chủ trương sắp xếp bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; tạo nền tảng chính trị - xã hội ổn định cho tỉnh mới đi vào vận hành thông suốt.
Thẳng thắn nhìn nhận hạn chế
Bên cạnh kết quả đạt được, việc thực hiện dân chủ ở cơ sở vẫn còn một số tồn tại. Ở một số nơi, công tác tuyên truyền chưa thật sự thường xuyên; việc phát huy vai trò “dân kiểm tra, dân giám sát” còn hạn chế; hoạt động của Ban thanh tra nhân dân, Ban giám sát đầu tư của cộng đồng có lúc còn lúng túng. Ở khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước, việc thực hiện dân chủ tại nơi làm việc chưa đồng đều; một số doanh nghiệp chưa quan tâm đầy đủ đến quyền lợi của người lao động.
Nguyên nhân chủ yếu là do nhận thức của một bộ phận cán bộ, người đứng đầu chưa đầy đủ; công tác kiểm tra, giám sát chưa thật sự thường xuyên; tác động của quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy làm gián đoạn hoạt động của ban chỉ đạo ở một số nơi.
Nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm trong thời gian tới
Năm 2026 tỉnh xác định tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy, sự điều hành của chính quyền trong thực hiện dân chủ ở cơ sở; đưa việc phát huy dân chủ trở thành công việc thường xuyên, gắn chặt với nhiệm vụ chính trị của từng địa phương, đơn vị, trọng tâm là rà soát, hoàn thiện quy chế dân chủ phù hợp mô hình chính quyền hai cấp; triển khai đồng bộ các nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh về bảo đảm thực hiện dân chủ ở cơ sở. Đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số; nâng cao chỉ số hài lòng của người dân, tổ chức, doanh nghiệp đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước.
Đẩy mạnh và nâng cao chất lượng công tác giám sát, phản biện xã hội, nhất là những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp chính đáng của người dân, những vấn đề bức xúc được người dân quan tâm; tạo điều kiện để hội viên, đoàn viên và Nhân dân phát huy quyền làm chủ, tham gia góp ý xây dựng Đảng, chính quyền, hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; triển khai hiệu quả “Cổng Mặt trận số” tiếp nhận kiến nghị 24/7, tổ chức “Tháng nghe dân nói” ở các cấp. Tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện dân chủ theo từng loại hình; kịp thời biểu dương, nhân rộng mô hình hay, cách làm hiệu quả. Chủ động nắm bắt, định hướng dư luận xã hội; kịp thời đấu tranh phản bác thông tin sai trái, lợi dụng vấn đề dân chủ, nhân quyền để xuyên tạc, chống phá.
Ban Chỉ đạo các cấp, các ngành chủ động tham mưu cấp ủy lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện dân chủ ở cơ sở; tham mưu tổng kết 10 năm thực hiện Kết luận số 120-KL/TW, ngày 07/01/2016 của Bộ Chính trị khóa XI về tiếp tục đẩy mạnh, nâng cao chất lượng, hiệu quả việc xây dựng và thực hiện dân chủ ở cơ sở. Kịp thời rà soát, kiện toàn thành viên Ban Chỉ đạo khi có thay đổi; thường xuyên quan tâm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động Ban Chỉ đạo gắn với trách nhiệm phân công phụ trách của từng thành viên.
Phát huy dân chủ ở cơ sở là quá trình liên tục, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự tham gia tích cực của Nhân dân. Với quyết tâm chính trị cao, sự đồng thuận xã hội ngày càng được củng cố, tin tưởng rằng tỉnh Vĩnh Long sẽ tiếp tục phát huy truyền thống đoàn kết, khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế, vững bước trên chặng đường phát triển mới - vì mục tiêu xây dựng chính quyền gần dân, trọng dân, vì Nhân dân phục vụ.
Thanh Thoảng