Cuộc bầu cử nhiệm kỳ 2026 - 2031 diễn ra trong bối cảnh có nhiều yếu tố mới: toàn hệ thống đang triển khai sắp xếp tinh gọn tổ chức bộ máy, mô hình chính quyền địa phương hai cấp được vận hành; ngày bầu cử ấn định sớm hơn thông lệ; yêu cầu nâng cao chất lượng đại biểu ngày càng rõ nét; và xu hướng chuyển đổi số tác động trực tiếp đến quản lý bầu cử.
Từ bối cảnh đó, Ủy ban bầu cử (UBBC) tỉnh Vĩnh Long quán triệt yêu cầu chung là tổ chức bầu cử dân chủ, đúng pháp luật, an toàn, tiết kiệm và thực chất. Tỉnh kiên định thực hiện nguyên tắc xuyên suốt: “đúng luật - đúng quy trình - đúng tiến độ - đúng trách nhiệm”, cụ thể hóa bằng việc phân công rõ người chịu trách nhiệm cuối cùng ở từng khâu, từng mốc thời gian.
Theo hướng dẫn trung ương, bộ máy bầu cử phải được kiện toàn đúng thời hạn và vận hành như một hệ thống thống nhất, tuân thủ nguyên tắc quản trị “mỗi việc có một đầu mối chịu trách nhiệm”. Tại Vĩnh Long, UBBC tỉnh được thành lập với 37 thành viên do đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh làm Chủ tịch UBBC, cùng 5 tiểu ban chuyên trách (An ninh trật tự, Giải quyết khiếu nại tố cáo, Nhân sự, Thông tin tuyên truyền, Phục vụ). Tỉnh cũng đã thành lập 06 Ban bầu cử đại biểu Quốc hội và 23 Ban bầu cử đại biểu HĐND tỉnh. Ở cấp cơ sở, 124 xã, phường đã thành lập UBBC, 817 Ban bầu cử cấp xã và thiết lập 2.908 Tổ bầu cử tại 2.908 khu vực bỏ phiếu. Việc chủ động phương án nhân sự tại các tổ bầu cử giúp Vĩnh Long sẵn sàng cho ngày bầu cử cao điểm, hạn chế tối đa sai sót.
Công tác xác định cơ cấu, thành phần đại biểu mang ý nghĩa chính trị nhằm bảo đảm tính đại diện, nhưng mục tiêu quan trọng nhất vẫn là chất lượng; thực hiện cơ cấu tuyệt đối không đồng nghĩa với hạ thấp tiêu chuẩn. Khâu hiệp thương được thực hiện đúng quy trình ba vòng, bảo đảm dân chủ, minh bạch và chặt chẽ. Sau Hội nghị hiệp thương lần thứ ba, tỉnh đã thống nhất lập danh sách 22 người đủ tiêu chuẩn ứng cử đại biểu Quốc hội (để bầu 18 đại biểu), 139 người ứng cử đại biểu HĐND tỉnh (để bầu 85 đại biểu) và 4.526 người ứng cử đại biểu HĐND cấp xã (để bầu 2.701 đại biểu). Việc sàng lọc ứng cử viên được thực hiện thận trọng, dựa trên chứng cứ và quy định pháp luật. Ứng dụng chuyển đổi số, lực lượng Công an các xã, phường tại Vĩnh Long đã chủ động lập danh sách cử tri trên phần mềm của Bộ Công an, ghi nhận số lượng 3.168.435 cử tri. Các địa phương thực hiện niêm yết danh sách cử tri đúng thời gian quy định, tạo điều kiện thuận lợi nhất để cử tri kiểm tra, đối chiếu thông tin.
Xác định tuyên truyền là khâu “đi trước mở đường”, tỉnh Vĩnh Long kết hợp tính chính luận với tính thực hành, hạn chế tình trạng khẩu hiệu khô cứng. UBBC tỉnh đã ban hành Công văn số 33/UBBC đẩy mạnh tuyên truyền trực quan tại các khu hành chính, bệnh viện, trường học và trên hệ thống truyền thanh cơ sở.
Đặc biệt, tại các khu vực đông đồng bào dân tộc thiểu số như xã Đôn Châu - nơi có 6.532 hộ dân với 26.871 nhân khẩu, trong đó 66,68% là đồng bào Khmer - công tác tuyên truyền được thực hiện hết sức linh hoạt. Ban Chỉ đạo bầu cử xã đã phát huy vai trò của các chức sắc tôn giáo, ban quản trị các chùa để lan tỏa ý nghĩa ngày bầu cử tới đồng bào Phật tử, kết hợp với việc gửi thẻ cử tri đến từng nhà và tuyên truyền trực tiếp.
Tổ chức tiếp xúc cử tri thực chất - thước đo đánh giá năng lực và chương trình hành động của người ứng cử
Song song với công tác chuẩn bị hậu cần, hội nghị tiếp xúc cử tri vận động bầu cử được Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam tỉnh Vĩnh Long chuẩn bị hết sức kỹ lưỡng thông qua Kế hoạch số 39/KH-MTTQ-BTT. Đây là diễn đàn dân chủ, công khai và bình đẳng để cử tri trực tiếp “sát hạch” và đánh giá năng lực, phẩm chất, cũng như kinh nghiệm công tác của từng người ứng cử. Theo kế hoạch của Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, các hội nghị tiếp xúc cử tri để người ứng cử vận động bầu cử được đồng loạt triển khai từ ngày 02/3/2026 đến trước ngày 14/3/2026. Tại mỗi hội nghị, quy mô được đảm bảo huy động ít nhất 200 cử tri tham dự nhằm tạo sức lan tỏa rộng rãi.
Điểm nhấn trong các kỳ tiếp xúc lần này là yêu cầu khắt khe đối với Chương trình hành động của các ứng cử viên. Chương trình hành động được hướng dẫn phải bám sát thực tiễn, có luận điểm rõ ràng, cam kết khả thi và đặc biệt là tránh hứa hẹn vượt quá thẩm quyền hay vai trò của người đại biểu. Các ứng cử viên phải thể hiện rõ trách nhiệm giải trình trước cử tri, cam kết làm hết sức mình theo đúng khuôn khổ pháp luật và nguyện vọng của Nhân dân nếu được đắc cử.
Bên cạnh việc lắng nghe ứng cử viên trình bày, khâu điều hành hội nghị được đổi mới theo hướng tăng thời lượng hỏi - đáp, tạo không khí trao đổi thẳng thắn, cởi mở. Từ các diễn đàn này, cử tri Vĩnh Long có cơ sở đối chiếu, cân nhắc để chọn ra những người đủ tiêu chuẩn. Nhiều cử tri địa phương đã thẳng thắn bày tỏ kỳ vọng người trúng cử phải thực hiện đúng cam kết trong chương trình hành động, thường xuyên gần gũi, lắng nghe dân và phản ánh trung thực những bức xúc liên quan đến hạ tầng nông thôn, an sinh xã hội lên các cơ quan có thẩm quyền.
Đồng thời, mọi ý kiến, kiến nghị và tâm tư của cử tri tại các hội nghị đều được Mặt trận Tổ quốc và các cơ quan chức năng tổng hợp, phân loại để chuyển đến đúng cơ quan có thẩm quyền giải quyết và phản hồi theo quy định. Điều này giúp các hội nghị tiếp xúc không chỉ đơn thuần phục vụ mục đích vận động bầu cử mà còn đóng góp trực tiếp vào việc cải thiện công tác quản trị và điều hành tại địa phương.
Tiếp nhận khiếu nại, tố cáo là kênh giám sát xã hội quan trọng, yêu cầu cốt lõi là giải quyết đúng quy định, khách quan. Đến nay, Tiểu ban giải quyết khiếu nại, tố cáo của tỉnh luôn theo dõi sát sao và chưa ghi nhận đơn thư nào liên quan đến công tác bầu cử. Về an ninh, trật tự - điều kiện tiên quyết cho sự thành công của kỳ bầu cử, Công an tỉnh đã ban hành Phương án số 1072/PA-CAT-PA03 nhằm giữ vững ổn định chính trị, phòng ngừa từ sớm các hành vi gây rối. Về cơ sở vật chất, tỉnh đang rà soát chuẩn bị kỹ lưỡng, đặc biệt đã tổ chức mua sắm 4.188 hòm phiếu chính và 4.808 hòm phiếu phụ cung cấp cho các Tổ bầu cử, kèm theo các phương án dự phòng cho tình huống bất thường.
Để bảo đảm triển khai thống nhất trong chặng đường nước rút, công tác chuẩn bị bầu cử tỉnh Vĩnh Long đang tập trung vào ba nhiệm vụ trọng tâm: tăng cường kiểm tra, giám sát lấy chất lượng đầu ra làm thước đo; chuẩn hóa thao tác nghiệp vụ bằng hệ thống checklist và biểu mẫu thống nhất; đồng thời giữ vững kỷ luật thông tin, chủ động cung cấp tin tức chính thống đến người dân. Với sự chuẩn bị chu đáo, hướng đến hạn chế tối đa sai sót, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Vĩnh Long quyết tâm hiện thức hóa cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 thực sự trở thành ngày hội lớn của toàn dân, lựa chọn ra những đại biểu xứng đáng, đại diện cho cử tri tỉnh nhà trong nhiệm kỳ mới.
Phương Nam