Ông cha ta quan niệm “Con người có Tổ, có Tông, như cây có cội, như sông có nguồn”. Theo các tài liệu lịch sử, hình thức sơ khai của Ngày Giỗ Tổ đã xuất hiện cách đây hơn 2.000 năm. Dưới thời Thục Phán - An Dương Vương, một cột đá thề đã được dựng trên núi Nghĩa Lĩnh với lời thề vang vọng non sông: “Nguyện có trời đất lồng lộng chứng giám, nước Nam được trường tồn lưu ở miếu Tổ Hùng Vương... nếu nhạt hẹn, sai thề sẽ bị gió giăng, búa dập”. Trải qua bao triều đại phong kiến từ Đinh, Lê, Lý, Trần cho đến Hậu Lê và triều Nguyễn, các vị vua đều chú trọng lập “ngọc phả”, cấp ruộng đất, định lệ cúng tế và tu bổ đền miếu để đời đời ghi nhớ công lao của các Vua Hùng.
Tiếp nối truyền thống hào hùng và đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, ngay sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Đảng và Nhà nước ta đã dành sự quan tâm đặc biệt tới Đền Hùng. Vào Giỗ Tổ năm Bính Tuất (1946), cụ Huỳnh Thúc Kháng - Quyền Chủ tịch nước đã đích thân dâng lên bàn thờ Tổ một tấm bản đồ Tổ quốc và một thanh gươm quý, nhằm báo cáo với Tổ tiên về tình cảnh đất nước đang bị xâm lăng, đồng thời cầu mong Tổ tiên phù hộ cho quốc thái dân an, toàn dân đoàn kết đánh tan giặc ngoại xâm. Đặc biệt, ngày 19/9/1954, trước khi về tiếp quản Thủ đô, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đến thăm Đền Hùng và để lại một câu nói bất hủ, trở thành lời hịch thiêng liêng của non sông đất nước: “Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”. Các nhà nghiên cứu văn hóa đã khẳng định, trên thế giới hiếm có một dân tộc nào có chung một gốc gác tổ tiên, một ngày Quốc giỗ như dân tộc Việt Nam. Sự độc đáo và giá trị nhân văn mang tính toàn cầu này đã được quốc tế tôn vinh khi UNESCO chính thức ghi danh “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương” là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại vào năm 2012.
Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương không chỉ là biểu tượng của lòng tôn kính tổ tiên mà còn là hội tụ tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc. Đó là nguồn sức mạnh nội sinh to lớn, là sợi dây tâm linh gắn kết hàng triệu trái tim người Việt ở cả trong và ngoài nước, tiếp thêm động lực để toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta vững bước vượt qua mọi khó khăn, cùng nhau xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, phồn vinh và hạnh phúc.
Nhằm khơi dậy lòng tự hào dân tộc và tạo không khí phấn khởi, các địa phương tập trung vào những hoạt động trọng tâm: Treo băng rôn, khẩu hiệu, cờ Tổ quốc tại các trục đường chính và khu dân cư; tổ chức các chương trình văn nghệ quần chúng, giải thi đấu thể thao phong trào và các trò chơi dân gian; nâng cao chất lượng dịch vụ và chỉnh trang cảnh quan tại các khu, điểm du lịch để đón khách tham quan…
Đặc biệt, các hoạt động kỷ niệm được yêu cầu phải tổ chức trang trọng, thiết thực, tiết kiệm, đảm bảo an ninh trật tự, an toàn giao thông và tuân thủ nghiêm quy định về quản lý lễ hội. Qua những hoạt động thiết thực này, Vĩnh Long tiếp tục thắp sáng đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, củng cố khối đại đoàn kết và chung sức xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.
Ngọc Nhanh