Một trong những điểm cốt lõi của quy định là việc nêu rõ 15 nhóm nhiệm vụ cụ thể mà đảng ủy cấp xã phải thực hiện, từ lãnh đạo toàn diện các tổ chức Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể, đến việc tổ chức thực hiện các nghị quyết của Đảng, tổ chức đại hội, công tác cán bộ, giám sát, kiểm tra, phòng chống tham nhũng, tiêu cực. Đảng ủy cũng có trách nhiệm trực tiếp trong việc chỉ đạo xây dựng nếp sống văn hóa ở khu dân cư, bảo vệ môi trường, bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn.
Đặc biệt, quy định nhấn mạnh vai trò của đảng ủy trong công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức cho cán bộ, đảng viên và quần chúng. Đây là nền tảng để xây dựng đội ngũ cán bộ có tâm, có tầm, có trách nhiệm và gần dân, gắn bó với dân. Công tác dân vận, vận động nhân dân tham gia phát triển kinh tế, chấp hành pháp luật, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc cũng được đề cao.
Một nội dung rất quan trọng khác là về tổ chức bộ máy, biên chế và điều kiện bảo đảm hoạt động. Đảng ủy cấp xã sẽ có các cơ quan chuyên trách giúp việc như văn phòng, ban xây dựng Đảng, ủy ban kiểm tra. Riêng với các địa phương có đặc thù như đặc khu hoặc nơi có trung tâm chính trị cấp huyện sẽ được tổ chức thêm cơ quan phù hợp. Mỗi đảng ủy cấp xã có trụ sở riêng, con dấu, tài khoản và kinh phí hoạt động độc lập, tạo điều kiện thuận lợi trong triển khai nhiệm vụ.
Quy định cũng làm rõ mối quan hệ công tác giữa đảng ủy cấp xã với cấp ủy cấp tỉnh, các cơ quan tham mưu giúp việc của cấp tỉnh, với chính quyền và các tổ chức chính trị - xã hội tại địa phương. Tất cả đều hướng tới mục tiêu chung là tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, phát huy vai trò chủ động, linh hoạt, sáng tạo của cấp xã trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ chính trị.
Với việc ban hành Quy định số 298-QĐ/TW, Ban Bí thư tiếp tục cụ thể hóa chủ trương lớn của Đảng về đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu quả. Đồng thời, tạo hành lang pháp lý rõ ràng, giúp cho các địa phương có cơ sở triển khai thực hiện thống nhất, bài bản, không chồng chéo, tránh tùy tiện.
Quy định này có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2025. Việc triển khai thực hiện nghiêm túc quy định sẽ góp phần quan trọng nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng ở cơ sở; nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị cấp xã; góp phần bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất của Đảng trên mọi lĩnh vực, từ trung ương đến tận thôn, bản, tổ dân phố.
Có thể khẳng định, Quy định số 298-QĐ/TW là bước đi quan trọng, thể hiện rõ quan điểm nhất quán của Đảng về việc tăng cường sự lãnh đạo toàn diện, trực tiếp từ cơ sở. Việc xác lập rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của đảng ủy cấp xã không chỉ giúp nâng cao hiệu quả điều hành thực tiễn, mà còn tạo điều kiện để phát huy vai trò của tổ chức đảng ở nơi gần dân nhất, sát dân nhất, nơi mọi chủ trương, chính sách của Đảng được hiện thực hóa trong đời sống hàng ngày. Đây chính là nền tảng để xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh từ gốc, bảo đảm sự ổn định lâu dài và bền vững trong phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững quốc phòng - an ninh, tăng cường niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa.