Phụ nữ Việt Nam: Viết tiếp bản hùng ca “Anh hùng - Bất khuất - Trung hậu - Đảm đang”

Thanh Trà
16/10/2025

Trải qua hàng ngàn năm lịch sử dựng nước và giữ nước, người phụ nữ Việt Nam đã khẳng định vai trò và vị thế của mình, trở thành một biểu tượng rực rỡ của chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Nhân dịp kỷ niệm Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10, chúng ta cùng nhìn lại chặng đường lịch sử vẻ vang và những đóng góp to lớn của các tầng lớp phụ nữ, những người đã, đang và sẽ tiếp tục viết nên những trang sử mới, xứng đáng với tám chữ vàng mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trao tặng: “Anh hùng - Bất khuất - Trung hậu - Đảm đang”.

Từ cội nguồn lịch sử đến ngọn cờ cách mạng của Đảng

Ngay từ những buổi đầu dựng nước, tinh thần đấu tranh quật cường vì ý chí độc lập dân tộc đã được thể hiện đậm nét qua tấm gương của Hai Bà Trưng và Bà Triệu. Những trang sử hào hùng của dân tộc cũng ghi danh Thái hậu Dương Vân Nga, Nguyên phi Ỷ Lan và nữ tướng Bùi Thị Xuân. Bước vào thời kỳ đấu tranh chống thực dân Pháp, phụ nữ lại tiếp tục tham gia đông đảo vào các phong trào Cần Vương và Đông Kinh Nghĩa Thục, với những tên tuổi nổi bật như Hoàng Thị Ái, Thái Thị Bôi, Tôn Thị Quế và Nguyễn Thị Minh Khai. Từ năm 1927, các tổ chức quần chúng của phụ nữ bắt đầu hình thành, thu hút đông đảo các tầng lớp phụ nữ tham gia, tiêu biểu như Công Hội Đỏ, Nông Hội Đỏ và các tổ chức mang tính chất riêng của giới nữ.

Sự ra đời của Đảng Cộng sản Đông Dương vào ngày 3/2/1930 đã mở ra một trang sử mới cho phong trào phụ nữ Việt Nam. Ngay trong Cương lĩnh chính trị đầu tiên, Đảng đã chỉ rõ “Nam nữ bình quyền”, sớm ghi nhận vai trò to lớn của phụ nữ trong sự nghiệp cách mạng lâu dài của dân tộc. Đảng khẳng định rằng, muốn cách mạng thắng lợi, phải huy động được quảng đại quần chúng phụ nữ tham gia. Chính vì vậy, ngày 20/10/1930, Hội Phụ nữ phản đế Việt Nam (tiền thân của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam ngày nay) đã chính thức được thành lập. Sự kiện này trở thành một mốc son chói lọi, đánh dấu sự ra đời của một tổ chức cách mạng chuyên biệt dành cho phụ nữ dưới sự lãnh đạo của Đảng. Kể từ đây, tổ chức Hội đã trở thành địa chỉ đỏ, là nơi tập hợp, đoàn kết và dẫn dắt các tầng lớp phụ nữ đấu tranh giành độc lập, tự do.

Qua các thời kỳ, tên gọi của tổ chức Hội đã thay đổi để phù hợp với nhiệm vụ cách mạng, từ Phụ nữ Giải phóng (1930 - 1936), Hội Phụ nữ Dân chủ (1936 - 1939), Hội Phụ nữ Phản đế (1939 - 1941), đến Đoàn Phụ nữ Cứu quốc (1941 - 1945). Dưới sự lãnh đạo của Đảng, Đoàn Phụ nữ Cứu quốc đã vận động các tầng lớp phụ nữ gia nhập Mặt trận Việt Minh, tham gia các đoàn thể cứu quốc để đánh Pháp, đuổi Nhật, góp phần quan trọng vào thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Những đóng góp to lớn trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ

Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, phụ nữ Việt Nam đã tôi luyện và trưởng thành, trở thành lực lượng hùng hậu cả ở tiền tuyến và hậu phương. Ngày 03/10/1946, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam chính thức được thành lập, với nòng cốt là Đoàn Phụ nữ Cứu quốc. Tại Đại hội Đại biểu Phụ nữ toàn quốc lần thứ nhất (tháng 4/1950), các tổ chức phụ nữ đã hợp nhất thành một tổ chức duy nhất, lấy tên là Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam.

Trong kháng chiến chống Pháp, phụ nữ tích cực tham gia các phong trào “Diệt giặc dốt”, “Diệt giặc đói”, “Đời sống mới” và tăng gia sản xuất để đảm bảo bộ đội “ăn no đánh thắng”. Lực lượng nữ dân quân du kích phát triển mạnh mẽ khắp nơi, tiêu biểu là đội nữ du kích Hoàng Ngân ở Hưng Yên. Trong 18 chiến dịch lớn, phụ nữ đã đóng góp nhiều ngày công, đặc biệt là trong chiến dịch Điện Biên Phủ. Trong kháng chiến chống Mỹ, khi đất nước tạm thời chia cắt hai miền, tổ chức Hội ở hai miền đã phát động các phong trào thi đua phù hợp với nhiệm vụ cách mạng của từng nơi, cùng hướng tới mục tiêu chung là giải phóng phụ nữ, thống nhất đất nước. Ở miền Bắc, Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đã phát động phong trào thi đua “5 tốt” (1961 - 1965) và sau đó là phong trào “Ba đảm đang” (1965 - 1975) với các nội dung: đảm đang sản xuất và công tác, đảm đang gia đình, đảm đang phục vụ chiến đấu và sẵn sàng chiến đấu. Phong trào này đã trở thành một trong những phong trào thi đua có quy mô lớn nhất trong lịch sử Việt Nam thời hiện đại, huy động sức mạnh của hàng chục triệu phụ nữ trên mọi lĩnh vực. Ở miền Nam, ngày 08/3/1961, Hội Liên hiệp Phụ nữ Giải phóng miền Nam Việt Nam được thành lập. Tại Đại hội lần thứ nhất (tháng 3/1965), Hội đã phát động phong trào thi đua “5 tốt” riêng của miền Nam. Từ đây, phụ nữ miền Nam đã trở thành lực lượng nòng cốt trong các cuộc đấu tranh chính trị trực diện, hình thành nên “Đội quân tóc dài” nổi tiếng, một binh chủng đặc biệt chỉ có ở Việt Nam. Đội quân này, dưới sự lãnh đạo tài tình của nữ tướng Nguyễn Thị Định, đã vận dụng nhuần nhuyễn “3 mũi giáp công” (chính trị, quân sự, binh vận), góp phần quan trọng vào thắng lợi của sự nghiệp kháng chiến. Chính Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tự hào khẳng định: “Phó Tổng tư lệnh quân giải phóng miền Nam là cô Nguyễn Thị Định. Cả thế giới chỉ có nước ta có vị tướng quân gái như vậy. Thật là vẻ vang cho cả miền Nam, cho cả dân tộc”.

Vững bước trên con đường đổi mới, hội nhập và phát triển

Sau ngày đất nước thống nhất, tại Hội nghị tháng 6/1976, hai tổ chức Hội ở hai miền đã hợp nhất, lấy tên chung là Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và quyết định chọn ngày 20/10/1930 là ngày thành lập Hội. Đến năm 2010, Ban Bí thư Trung ương Đảng đã đồng ý lấy ngày 20/10 hàng năm là Ngày Phụ nữ Việt Nam, thể hiện sự ghi nhận sâu sắc của Đảng đối với vai trò của phụ nữ và tổ chức Hội.

Bước vào thời kỳ đổi mới, vai trò của phụ nữ và công tác phụ nữ luôn được Đảng và Nhà nước ghi nhận, đánh giá cao. Các phong trào do Hội phát động như “Phụ nữ tích cực học tập, lao động sáng tạo, nuôi dạy con tốt, xây dựng gia đình hạnh phúc” hay “Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch” đã trở thành động lực thúc đẩy các tầng lớp phụ nữ tích cực tham gia, góp phần thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Những thành tựu của phụ nữ Việt Nam trong thời kỳ hiện đại được thể hiện rõ nét trên mọi lĩnh vực. Về chính trị, tỷ lệ phụ nữ tham gia Ban Chấp hành Trung ương, Quốc hội, cũng như cấp ủy và Hội đồng nhân dân các cấp ngày càng tăng qua từng nhiệm kỳ. Lần đầu tiên Việt Nam có nữ Ủy viên Bộ Chính trị là đồng chí Nguyễn Thị Xuân Mỹ (1996) và sau đó là đồng chí Nguyễn Thị Kim Ngân, nữ Chủ tịch Quốc hội đầu tiên (2016). Về kinh tế, phụ nữ đã có nhiều đóng góp quan trọng vào các ngành công nghiệp, nông nghiệp và dịch vụ. Đội ngũ nữ doanh nhân ngày càng lớn mạnh, tỷ lệ doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ tăng đáng kể. Về văn hóa - xã hội, phụ nữ là lực lượng chủ chốt trong việc bảo tồn, trao truyền các giá trị văn hóa dân tộc. Trong lĩnh vực giáo dục và y tế, phụ nữ chiếm tỷ lệ lớn, đóng vai trò chủ lực trong phát triển nguồn nhân lực đất nước. Về quốc phòng - an ninh, lần đầu tiên, các nữ quân nhân Việt Nam đã tham gia sứ mệnh gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc, để lại ấn tượng tốt đẹp về năng lực và con người Việt Nam.

tra1.jpgBan Chấp hành Hội LHPN phường Trường Long Hòa khóa I, nhiệm kỳ 2025–2030

Phụ nữ Vĩnh Long trong dòng chảy phát triển mới: Phát huy hào khí Đồng Khởi, kiến tạo tương lai

Hòa chung vào dòng chảy lịch sử hào hùng đó, phụ nữ của tỉnh Vĩnh Long, trên vùng đất hội tụ tinh hoa của ba tỉnh Vĩnh Long, Bến Tre và Trà Vinh, chính là một minh chứng sống động cho truyền thống “Anh hùng - Bất khuất - Trung hậu - Đảm đang”. Vùng đất này chính là “quê hương Đồng Khởi”, nơi khai sinh ra “Đội quân tóc dài” huyền thoại - một binh chủng đặc biệt có một không hai trong lịch sử đấu tranh cách mạng. Dưới sự lãnh đạo tài tình của Nữ tướng Nguyễn Thị Định, những người phụ nữ chân chất đã làm nên những chiến công vang dội, góp phần làm thay đổi cục diện chiến trường. tra2.jpg

Đồng chí Trần Văn Rón- Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ nhiệm Thường trực Uỷ ban Kiểm Tra Trung ương trao quà cho các nữ đại biểu tỉnh

Ngày nay, tiếp nối truyền thống vẻ vang ấy, phụ nữ Vĩnh Long, Bến Tre, Trà Vinh đang cùng nhau viết tiếp bản hùng ca trong thời kỳ đổi mới với tinh thần “Đồng khởi mới”. Hào khí năm xưa không còn chỉ là đấu tranh trên mặt trận chính trị, quân sự, mà đã chuyển hóa thành ý chí tiên phong trên mặt trận kinh tế, xây dựng nông thôn mới và hội nhập quốc tế. Minh chứng cho tinh thần “Đồng khởi mới” đó là những hoạt động sôi nổi, thiết thực của các cấp Hội Phụ nữ trong tỉnh đang viết tiếp trang sử hào hùng bằng những hành động cụ thể trong phong trào “Đồng khởi mới” trên mọi lĩnh vực. 

Tinh thần đó không chỉ là khẩu hiệu mà được thể hiện sống động qua những hoạt động “Đền ơn đáp nghĩa”, tri ân quá khứ, như việc tổ chức thăm hỏi, tặng quà cho các Mẹ Việt Nam anh hùng, kết nối thế hệ đi trước với thế hệ hôm nay. Các chương trình như “Mẹ đỡ đầu” được triển khai sâu rộng, cùng với việc trao học bổng “Tiếp sức đến trường”, thể hiện một cuộc “tấn công” đầy nhân văn vào sự khó khăn, thắp lên ngọn lửa tri thức và hy vọng cho thế hệ trẻ. Đặc biệt, trên mặt trận kinh tế, phụ nữ Vĩnh Long đang thể hiện vai trò tiên phong trong khởi nghiệp, phát triển sản xuất. Việc tổ chức các không gian trưng bày sản phẩm OCOP của phụ nữ khởi nghiệp hay triển khai các chương trình bàn giao vốn hỗ trợ phụ nữ nghèo chính là những mũi giáp công sắc bén, giúp chị em tự chủ kinh tế, làm giàu cho gia đình và xã hội. Những hành động thiết thực ấy là minh chứng rõ nét nhất cho thấy phụ nữ Vĩnh Long đang phát huy rực rỡ tinh thần Đồng Khởi năm xưa, góp phần kiến tạo nên một tương lai ấm no, hạnh phúc.

Một hoạt động thiết thực, thể hiện tầm nhìn, khẳng định vị thế phụ nữ trong giai đoạn mới là Hội thảo khoa học cấp Bộ với chủ đề “Phát triển đội ngũ cán bộ nữ lãnh đạo, quản lý vùng đồng bằng sông Cửu Long trong thời kỳ mới” do Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và Tỉnh ủy Vĩnh Long phối hợp tổ chức thành công vào ngày 11/10/2025. Đây là hội thảo đầu tiên về công tác cán bộ nữ của Vĩnh Long và khu vực sau sáp nhập, thể hiện tầm nhìn chiến lược và sự chủ động của Đảng bộ trong việc nhận diện các “điểm nghẽn”, tháo gỡ rào cản, tìm kiếm giải pháp đột phá để xây dựng một đội ngũ cán bộ nữ kế cận “vừa hồng, vừa chuyên”. Hội thảo không chỉ là nơi chia sẻ kinh nghiệm mà còn là diễn đàn quan trọng để phân tích, đánh giá, đề ra các hướng chính sách thiết thực, đảm bảo sự phát triển bền vững và nâng cao vị thế của phụ nữ trong hệ thống chính trị, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong kỷ nguyên mới.

Trải qua 95 năm hình thành và phát triển dưới ngọn cờ của Đảng, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đã thực hiện tốt chức năng đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của phụ nữ, đóng góp hiệu quả vào sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước. Phụ nữ Việt Nam, với truyền thống “Anh hùng - Bất khuất - Trung hậu - Đảm đang” được hun đúc qua hàng ngàn năm lịch sử, sẽ tiếp tục nỗ lực, trang bị những kỹ năng mới, tự khẳng định mình để sẵn sàng thích ứng với những yêu cầu của thời đại mới, viết tiếp những trang sử vẻ vang trên chặng đường xây dựng một nước Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc.

Thanh Trà