Ngành nông nghiệp Vĩnh Long đánh dấu bước ngoặt trong hiện đại hóa nông nghiệp là việc thành lập Trung tâm Kỹ thuật và Chuyển đổi số (thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường). Đơn vị này đóng vai trò đầu mối dẫn dắt, với nhiệm vụ xây dựng và vận hành hệ thống cơ sở dữ liệu số về đất đai, cây trồng, vật nuôi, thủy sản và môi trường. Ngành nông nghiệp Vĩnh Long đang đẩy mạnh việc số hóa trong quản lý tài nguyên và môi trường. Tỉnh đã ứng dụng hệ thống bản đồ số (GIS) và xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai thống nhất, đồng thời sử dụng trí tuệ nhân tạo và ảnh viễn thám để giám sát biến động và phát hiện vi phạm sử dụng đất.
Trong công tác bảo vệ thực vật, các phần mềm hỗ trợ GIS (như Mapinfo, Google Earth, Locus Map) đã được ứng dụng trong quản lý cây lâm nghiệp. Đặc biệt, hệ thống giám sát côn trùng thông minh với 26 thiết bị đã được lắp đặt, cùng với việc sử dụng máy bay không người lái (drone) để phun thuốc bảo vệ thực vật và bón phân, giúp nâng cao hiệu quả canh tác. Đối với quản lý tài nguyên nước, các thiết bị cảm biến IoT được lắp đặt để theo dõi mực nước và chất lượng dòng chảy, kết hợp phân tích dữ liệu lớn để dự báo và cảnh báo sớm hạn hán, xâm nhập mặn.
Hệ thống cảnh báo sâu rầy lắp đặt trên cánh đồng trồng lúa thông minh (Ảnh: Internet)
Sử dụng máy bay không người lái phục vụ canh tác lúa hữu cơ (Ảnh: Internet)
Tại các vùng sản xuất lúa trọng điểm, chuyển đổi số và công nghệ cao đã mang lại hiệu quả rõ rệt thông qua việc triển khai Đề án “Phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp”. Tính đến năm 2025, mô hình này đã được thực hiện trên diện tích 5.088,12 ha. Nhờ áp dụng quy trình kỹ thuật tiên tiến, năng suất bình quân đạt từ 6,3 - 6,8 tấn/ha (tăng 6 - 10% so với ruộng thường). Đáng chú ý, chi phí sản xuất giảm ít nhất từ 15 - 17%, trong khi lợi nhuận tăng khoảng 30%, đồng thời góp phần giảm phát thải khí nhà kính từ 20 - 23%.
Trong lĩnh vực nghiên cứu ứng dụng, tỉnh đã nghiên cứu chế tạo thành công hệ thống quan trắc độ mặn và đóng mở tự động các cống ngăn mặn sử dụng cảm biến nano. Thiết bị này có độ sai lệch không vượt quá 10% so với thiết bị tham chiếu và thời gian truyền dữ liệu lên Web Server tối đa chỉ 15 phút, giúp chủ động ứng phó hiệu quả với xâm nhập mặn.
Lĩnh vực thủy sản cũng chứng kiến sự thay đổi mạnh mẽ nhờ công nghệ. Tỉnh đã ứng dụng nền tảng Map4D GIS Platform để số hóa và quản lý 4.000 ha nuôi tôm công nghệ cao. Các mô hình nuôi tôm thâm canh và thâm canh mật độ cao đang được mở rộng với diện tích lên đến 7.000 ha. Bên cạnh đó, việc quan trắc môi trường nước phục vụ nuôi trồng thủy sản cũng được hiện đại hóa với các trạm quan trắc tự động thông minh giúp người dân kiểm soát tốt môi trường nuôi, giảm thiểu rủi ro dịch bệnh.
Nông dân đầu tư phát triển mô hình trang trại trong nuôi tôm công nghệ mang lại hiệu quả kinh tế cao (Ảnh: Internet)
Chuyển đổi số diễn ra sôi động ở khâu tiêu thụ thương mại. Tỉnh đã xây dựng và vận hành Sàn giao dịch thương mại điện tử với sự tham gia của 1.320 cá nhân, cơ sở, doanh nghiệp, đăng tải 4.584 sản phẩm. Hoạt động xúc tiến thương mại trên môi trường số được đẩy mạnh với hơn 2.000 sản phẩm được xúc tiến và 287 website thương mại điện tử tích hợp chức năng đặt hàng trực tuyến. Đặc biệt, 100% sản phẩm OCOP của tỉnh đã được quảng bá trên các nền tảng thương mại điện tử và mạng xã hội.
Giao diện Sàn giao dịch nông sản Vĩnh Long (Ảnh: Internet)
Theo đồng chí Lâm Văn Tân, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Vĩnh Long cho biết, mục tiêu đến năm 2030, tỉnh phấn đấu có 15-20% diện tích sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và công nghệ số. Ngành nông nghiệp tỉnh đang tập trung hoàn thiện Đề án chuyển đổi số đến năm 2030, định hướng 2050, nhằm hình thành hệ sinh thái nông nghiệp số tích hợp. Đáng chú ý, Vĩnh Long đã đề xuất Trung ương chọn làm địa phương tiêu biểu để xây dựng mô hình về “Ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phục vụ phát triển nông nghiệp sinh thái, nông thôn số vùng ĐBSCL”, với hạt nhân là mô hình “Khu nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế tuần hoàn”.
Ông Lâm Văn Tân, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long (Ảnh: Internet)
Với những bước đi bài bản và quyết liệt, Vĩnh Long đang từng bước hiện thực hóa khát vọng xây dựng nền nông nghiệp thông minh, hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu và mang lại giá trị bền vững cho người nông dân.
Thúy An